Ταξιδιωτικό ημερολόγιο από τη Ντίνα Νικολάου
Δεν κατάγομαι από τη Λέσβο.
Αλλά κάθε φορά που πατάω το πόδι μου εδώ, νιώθω σαν να επιστρέφω σε κάτι οικείο, ουσιαστικό και δυνατό.
Η Λέσβος δεν είναι μόνο ένα νησί. Είναι κουλτούρα, γαστρονομία, ιστορία και πνεύμα. Είναι ένα γαστρονομικό θησαυροφυλάκιο, όπου η παράδοση δεν είναι λέξη αλλά στάση ζωής.
Μανταμάδος – Εκεί που η πίστη έχει πρόσωπο
Η διαδρομή ξεκινά πάντα από τον Μανταμάδο.
Η εικόνα του Ταξιάρχη είναι από τις λίγες που δεν βλέπεις, αλλά αισθάνεσαι.
Φτιαγμένη – λένε – από το αίμα των μοναχών, είναι συγκλονιστική. Δεν μιλάς εκεί.
Κοιτάς.
Και ξαναβρίσκεις την ταπεινότητά σου.
Λίγο πιο δίπλα, στο εργαστήριο του Στέλιου Στυλιανού, μπαίνω και χάνομαι σε πηλό, καμίνι και ήχους κεραμικής.
Παίρνω πιατέλες, γάστρες, δοχεία – που θα ζωντανέψουν στην κουζίνα μου.
Και παίρνω και κάτι ακόμα: το απτό αποτύπωμα του νησιού.
Η κουζίνα της Λέσβου – Μια γυναίκα με ζεστά χέρια
Στον δρόμο προς τον νότο, σταματώ σε μια ταβέρνα δίπλα στη θάλασσα που μαγειρεύει η Ειρήνη.
Η Ειρήνη είναι μαγείρισσα καρδιάς και με τα μαγικά χέρια της μέσα στην κουζίνα της ξαναφτιάχνει τον κόσμο .
Με έμπνευση , καρδιά και ελπίδα !!! Που και που κανένα δάκρυ για αυτά που έχασε που ήθελε που ονειρεύτηκε !
Μια αγκαλιά μου έκανε η Ειρήνη και λες κ μπήκα στο κόσμο της . Σε αυτό το κόσμο το μικρό τον Μέγα !!!μικρό μαγαζί.
Δεν έχει ταμπέλες. Έχει μυρωδιές.
Μου φέρνει μελιτζάνες με φέτα στον φούρνο, σωστά ροδοψημένες.
Και μετά κολοκυθοανθούς γεμιστούς, με κιμά, ρύζι και ένα λεμονάτο αυγολέμονο που με γυρίζει πίσω — όχι στην παιδική μου ηλικία, αλλά στην ουσία του ελληνικού φαγητού:
Απλό, μεστό, συγκινητικό.
Δεν χρειάστηκε να μιλήσουμε πολύ.
Μια ματιά και ένα «καλό να σου κάνει» αρκούσαν.
Το τραπέζι που γίνεται τελετουργία
Λίγο αργότερα, βρίσκομαι σε ένα τραπέζι γεμάτο φίλους, άγνωστους, γεύσεις, χρώματα.
Μυτιληνιά σαλάτα, κάπαρη, λιαστές ντομάτες, γαύρος μαρινάτος, παξιμάδι βρεγμένο σε ούζο.
Και στο κέντρο: ένα ποτήρι Βαρβαγιάννη.
Το ούζο εδώ δεν είναι απλώς αλκοόλ. Είναι κάλεσμα, τελετή, έναρξη και κορύφωση μαζί.
Το τραπέζι ανοίγει. Η παρέα πλέκεται.
Από το ποτήρι ξεκινά η σύνδεση.
Πλωμάρι – Εκεί όπου το ούζο Βαρβαγιάννη γράφει ιστορία
Κατηφορίζοντας προς το Πλωμάρι, όλα αλλάζουν.
Ο αέρας γίνεται αρωματικός, γεμάτος γλυκάνισο και αλάτι.
Εδώ βρίσκεται το αποστακτήριο του Βαρβαγιάννη, ένας ναός της απόσταξης.
Μπαίνω και αμέσως καταλαβαίνω:
Εδώ τίποτα δεν γίνεται τυχαία.
Από το χαλκό στα καζάνια μέχρι την τελευταία στάση της εμφιάλωσης,
η διαδικασία είναι ιεροτελεστία.
Έξι γενιές, η μία δίπλα στην άλλη, με τον ίδιο σεβασμό στην πρώτη ύλη και στην παράδοση.
Το ούζο αυτό δεν είναι ένα ακόμα προϊόν.
Είναι πρεσβευτής ελληνικότητας.
Και το λέω με πλήρη συναίσθηση του βάρους των λέξεων.
Εκεί που γεμίζουν οι φιάλες, βλέπω εργάτες που χαμογελούν.
Και σκέφτομαι:
Αυτό είναι το απόσταγμα της Λέσβου.
Άνθρωποι, γη, νερό, μυρωδιές. Και πάνω απ’ όλα: μεράκι.
Στου γλυκάνισου την αγκαλιά
Το ταξίδι κλείνει όπως πρέπει.
Σε ένα χωράφι γεμάτο γλυκάνισο, χρυσοπράσινο, ευωδιαστό.
Τον κόβω, τον τρίβω στα χέρια μου.
Και αναρωτιέμαι: μήπως εδώ ξεκινάνε όλα;
Ο γλυκάνισος, η γη.
Το ούζο.
Οι άνθρωποι.
Επίλογος
Η Λέσβος δεν με μεγάλωσε.
Όμως με προσκάλεσε. Με τάισε. Με μάγεψε.
Κάθε φορά που επιστρέφω, φεύγω με γεμάτη καρδιά, γεμάτο τετράδιο και γεμάτο καλάθι.
Το γαστρονομικό της αποτύπωμα είναι πυκνό, αληθινό και αυθεντικά ελληνικό.
Και ανάμεσα σε όλα, ξεχωρίζει αυτό:
Το ούζο Βαρβαγιάννη.
Όχι σαν ποτό. Σαν τελετουργία που ενώνει.
