destination taste!

Νόστιμα, ελληνικά Χριστούγεννα

Νόστιμα, ελληνικά Χριστούγεννα

Σε κάθε γωνιά της Ελλάδας τα Χριστούγεννα γιορτάζονται με λαμπρότητα, κυρίως όμως είναι η γιορτή που, στην καρδιά του χειμώνα φέρνει όλη την οικογένεια, γύρω από το εθιμικό γιορτινό τραπέζι. Εκεί, παλαιότερα τουλάχιστον, ξεχνάνε για λίγες ημέρες το ταπεινό, καθημερινό γεύμα και καταναλώνουν φαγητά ιδιαίτερα, ξεχωριστά, γιορτινά, φτιαγμένα με υλικά που κρύβουν χίλιους δυο συμβολισμούς για τη γέννηση του Θεανθρώπου. Κάθε περιοχή της Ελλάδας έχει τα δικά της εθιμικά γιορτινά πιάτα, ανάλογα με τα τοπικά προϊόντα και τις τοπικές συνήθειες, ωστόσο υπάρχουν αρκετά κοινά μαγειρέματα που τα συναντάμε σχεδόν παντού.
Από τα γνωστότερα και σημαντικότερα φαγητά είναι το χοιρινό αφού ο Δεκέμβριος είναι η εποχή που σφάζεται το οικόσιτο χοιρινό (χοιροσφαγή, χοιροσφάγια κ. ά.) σε μια διαδικασία στην οποία συμμετέχει εθιμικά όλη η οικογένεια, ακόμα και όλη η κοινότητα. Το οικόσιτο χοιρινό δεν λείπει από την αυλή του σπιτιού ακόμα και των πιο άγονων, φτωχών περιοχών, ελλείψει άλλων ζώων. Με το χοιρινό δεν γεμίζει μονάχα το γιορτινό τραπέζι αλλά και το κελάρι του σπιτιού, αφού το κρέας του το παστώνουν και το διατηρούν για όλο το χρόνο, μέσα στο λίπος του ζώου, για μεζέδες διαθέσιμους σε κάθε σημαντική στιγμή. Με χοιρινό κρέας φτιάχνουν σύγλινα, λουκάνικα, μπομπάρια, ομματιές, τσιγαρίδες, κρασάτη χοιρινή τηγανιά, χοιροπασπαλά (μανιάτικο πιάτο με αλεύρι, λάδι και τηγανητό χοιρινό ή χοιρινό λίπος),τρικαλινή γουρνάδα (ψητό χοιρινό),κοντοσούφλι, πηχτή, πατσά, κεφαλλονίτικο χοιρινό με κάβολε (λάχανο), ολόκληρο ψητό γουρουνόπουλο και πολλά ακόμα αναρίθμητα πιάτα.
   Γενικά, το κρέας, που καταναλώνεται την υπόλοιπη χρονιά με φειδώ και σε εξαιρετικές περιστάσεις, τώρα έχει την τιμητική του. Το μοσχάρι ή το βοδινό, το αρνίσιο και πρόβειο κρέας, το αγριογούρουνο, ακόμα και το κοτόπουλο ή η γαλοπούλα, συνήθως παραγεμιστά με ρύζι και κιμά, δεν λείπουν από το γιορτινό τραπέζι. Τα κάνουν μαγειρευτά ή στο φούρνο, συνήθως με ρύζι, τα κάνουν πίτες όπως στην Ηπειρο και τη Μακεδονία, ακόμα και πλούσιους ντολμάδες ή γιαπράκια, δηλαδή κρέας τυλιγμένο σε φύλλα λάχανου, τα οποία συμβολίζουν τις φασκιές του νεογέννητου Χριστού.
Στη βόρεια Ελλάδα μαζί με το κρέας δεν λείπει και το λάχανο τουρσί που ετοιμάζεται σε μεγάλες ποσότητες, για ολόκληρο το χειμώνα.
Νοτιότερα, το χοιρινό μαγειρεύεται ή ψήνεται με χειμωνιάτικα φρούτα και λαχανικά, όπως μήλα, κυδώνια, σέλινο, πράσα και εποχικά χορταρικά.
Στα Επτάνησα που η γαστρονομική κουλτούρα είναι βαθύτατα επηρεασμένη από την Ενετοκρατία, συνηθίζεται πολύ η γαλοπούλα και μάλιστα βραστή, σε πλούσιες αυγοκομμένες σούπες, με τις οποίες άλλωστε προετοιμάζουν το στομάχι για την κρεοφαγία μετά από τη μακρά, αυστηρή νηστεία που προηγείται των Χριστουγέννων.
  Οι πίτες τα Χριστούγεννα έχουν την τιμητική τους. Στις κτηνοτροφικές κοινότητες της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας και της Ηπείρου, οι γιορτινές πίτες γεμίζουν όχι μόνο με κρεατικά αλλά και με πολλά γαλακτοκομικά προϊόντα: άφθονο βούτυρο, τυριά, γάλα και αυγά. Νοτιότερα, φτιάχνουν θαυμάσιες κολοκυθόπιτες με γλυκιά κολοκύθα, γλυκές (με ζάχαρη, γάλα, σταφίδες) ή αλμυρές (με τυριά και μυρωδικά), χορτόπιτες, κοτόπιτες, κρεατόπιτες. Τα γλυκά είναι εξίσου ξεχωριστά και ιδιαίτερα και έχουν σαν βάση άλλοτε το μέλι και άλλοτε τα γαλακτοκομικά. Οι μπακλαβάδες με καρύδια, σουσάμι ή αμύγδαλα, τα γαλακτομπούρεκα, οι αφράτες καρυδόπιτες, οι γλυκές γαλατόπιτες και γλυκές κολοκυθόπιτες, τα κανταΐφια, όλα φτιάχνονται σε μεγάλες ποσότητες τις ημέρες των Χριστουγέννων. Οι λουκουμάδες με άρωμα πορτοκαλιού και γλυκάνισου είναι εξαιρετικοί και τους φτιάχνουν σε πολλά μέρη της Πελοποννήσου, μαζί με άλλα σιροπιαστά γλυκά και πίτες. Στη Μάνη, φτιάχνουν τα λαλάγγια, είδος σβίγκου, μακριά και τυλιχτά που τα τηγανίζουν σε λάδι, όπως άλλωστε και τις εκλεκτές δίπλες, περιχυμένες με μέλι και πασπαλισμένες με καρυδόψιχα. Στα νησιά τα αμυγδαλωτά είναι το κλασικό χριστουγεννιάτικο γλυκό καθώς και τα γλυκά πιτάκια με μέλι, μπαχαρικά και ξηρούς καρπούς.
Ωστόσο, δεν υπάρχει γωνιά της Ελλάδας που να μην φτιάχνουν λαχταριστά μελομακάρονα και κουραμπιέδες, γλυκίσματα ταυτισμένα με τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά.
Πρωταγωνιστής είναι σε όλη την Ελλάδα είναι το χριστόψωμο, γνωστό και με άλλα ονόματα ανάλογα με την περιοχή, όπως χριστοκουλούρα, κουλούρα, κουμπάσο, του Χριστού το ψωμί και άλλα. Είναι είδος ψωμιού, άλλες φορές γλυκό και άλλες ημίγλυκο, με βαθύτατα συμβολικό χαρακτήρα.
Φτιάχνεται πάντα με εκλεκτά υλικά (φίνο αλεύρι, μέλι, ξηρούς καρπούς, ζαχαρωτά, σταφίδες, φρούτα και άλλα), και υπάρχει μια ολόκληρη ιεροτελεστία σχετικά με την ετοιμασία των υλικών, το ζύμωμα, το ανάπιασμα, το ψήσιμο, το στόλισμα, το κόψιμο και το σερβίρισμά του. Τους ίδιους συμβολισμούς κρύβει και η πρωτοχρονιάτικη βασιλόπιτα: Είναι και αυτή ένα εθιμικό γλυκό ή μη ψωμί, στο οποίο κρύβουν μέσα ένα νόμισμα. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Μέγας Βασίλειος (που στην Ελλάδα εορτάζεται την Πρωτοχρονιά), ήταν επίσκοπος Καισαρείας και, προσπαθώντας να σώσει το λαό του από τον απειλητικό κατακτητή, ζήτησε από τους κατοίκους να συγκεντρώσουν όλο το χρυσάφι τους για να το προσφέρουν στον εχθρό και να γλιτώσει η πόλη. Από θαύμα όμως η πόλη σώθηκε και ο θησαυρός παρέμεινε.
Για να τον μοιράσει δίκαια σε όλους, ζήτησε να ζυμώσουν αναρίθμητα ψωμάκια, έβαλε από ένα χρυσαφικό στη ζύμη κάθε ψωμιού και τα μοίρασε στους κατοίκους. Από τότε φτιάχνουμε τη βασιλόπιτα κάθε πρωτοχρονιά και μέσα βάζουμε ένα νόμισμα που φέρνει τύχη και χαρά σε όποιον το βρει, όταν κόβεται η βασιλόπιτα το βράδυ της Πρωτοχρονιάς.

 


Dina’s Daily RecipesΠικάντικο ρολό κοτόπουλο, γεμιστό με πιπεριές

Dina’s Daily RecipesΡύζι τηγανητό με λαχανικά και αυγά